Kabouter wil revolutie in Hardenberg

HARDENBERG – Alle Hardenbergers met een bijstandsuitkering moeten een basisinkomen hebben. Niet experimenteren met een beperkte groep maar iedereen erbij betrekken, vindt Bob Crébas. Hij was maandagavond één van de sprekers tijdens het symposium in theater De Voorveghter over een basisinkomen.

Crébas was wel het meest kleurrijke figuur tussen de sprekers. Beroepswerkloze, kabouter, oprichter van kringloopwinkels, mislukte ondernemer van brandnetelkleding maar dankzij de website Marktplaats.nl ook multimiljonair. Net als de andere sprekers – Jacco Vonhof, eigenaar van schoonmaakbedrijf Novon en historicus en opiniemaker Rutger Bregman – vond hij dat de regelgeving in Nederland te ver is doorgeslagen. Het is voor veel mensen in de bijstand niet lonend om te gaan werken, omdat ze dan allerlei toeslagen verliezen, terwijl ze wél willen werken. Dat laatste hadden zowel Vonhof als Crébas in hun bedrijven ervaren. Zij zijn dan ook niet bang dat mensen niet meer gaan werken als ze een basisinkomen krijgen.

Bullshit-banen
Rutger Bregman liet als historicus zien waar het invoeren van een basisinkomen in het verleden goed was verlopen maar waarom die experimenten niet waren doorgezet. Het fraaiste voorbeeld was wel Seattle aan de Amerikaanse westkust. Een gelukt experiment, vond men, met allemaal positieve effecten. Alleen was het aantal echtscheidingen met 50% toegenomen. Het basisinkomen verschafte vrouwen vrijheid waardoor ze te onafhankelijk van hun man waren geworden. Het experiment werd dan ook niet doorgezet. Later bleek dat de onderzoekers een statisch foutje hadden gemaakt.

Volgens Bregman wordt het hoog tijd dat er iets verandert. Ongeveer een derde van de werknemers vindt zijn eigen baan nutteloos, bullshit-banen worden ze genoemd. “Ga eens staken en kijk wie belt. Heeft na een week nog niemand gebeld dan is je baan in feite overbodig”, adviseerde Bregman de aanwezigen in de theaterzaal.
“Wat we nu doen werkt niet en we hebben bewijs dat het anders kan”, betoogde hij. “Het is een geldprobleem. En hoe los je dat op? Met geld. Mensen raken door armoede van slag, ze nemen verkeerde beslissingen, worden vaker ziek. Als je ze optilt uit die armoede met een basisinkomen verdient die investering zichzelf terug.”

Waarschuwing
Econoom Loek Groot van de Universiteit van Utrecht liet een waarschuwende vinger zien. “Het is als lokale gemeente niet zo makkelijk om de wereld te veranderen. Regels van de landelijke overheid verbieden gemeenten iets aan inkomenspolitiek te doen. De gemeente Terneuzen heeft het geprobeerd maar is teruggefloten”, zei Groot.
Hij liet met tabellen en grafieken ook zien dat het basisinkomen ervoor zorgt dat parttime werken aantrekkelijker wordt. En dat gaat in tegen het regeringsbeleid, dat bedoeld is om met name meer vrouwen te laten deelnemen aan het arbeidsproces.
Volgens de Utrechtse econoom moet Hardenberg denken aan een participatie-inkomen: je moet werken voor je geld of aantonen dat je hulp levert zoals mantelzorg of aantonen dat je vrijwilligerswerk doet. Dat is volgens Groot politiek te verkopen. Controle is echter te duur en wordt dan ook niet uitgevoerd, zodat je eigenlijk een basisinkomen invoert via de achterdeur.

Hardenberg wil experimenteren
Aan het eind van het symposium, geleid door journaliste en tv-presentatrice Clairy Polak, mocht de volle zaal met ondernemers, raadsleden, ambtenaren, mensen uit het onderwijs, middenstanders en andere burgers aangegeven of ze het basisinkomen voor Hardenberg een goed idee vonden. Een grote meerderheid zag graag dat de uitkeringen worden vervangen door een basisinkomen. Net zo’n grote meerderheid vond dat Hardenberg hiermee moest experimenteren. Die uitkomst was koren op de molen van verantwoordelijk wethouder René de Vent. Hij wil een groep van zo’n 500 Hardenbergers met een uitkering of werkende minima meenemen in een experiment. Niet iedereen, zoals Bob Crébas voorstelde, want de groep moet ook goed gevolgd kunnen worden, bijvoorbeeld door een groep studenten van een hogeschool of universiteit.

Of het experiment ooit wordt uitgevoerd is in eerste instantie een zaak van de gemeenteraad, maar gezien de standpunten die onder meer het CDA en de PvdA hebben ingenomen, kunnen de gemeenteambtenaren morgen aan de slag met de voorbereidingen.